Eerst naar Berlijn

De as tussen Parijs en Berlijn is sinds Bismarck de bepalende factor voor de economische en politieke stabiliteit in Europa. Je ziet de oude Pruis glimlachen in zijn graf nu de nieuwe Franse president zijn geloofwaardigheid in Europa in de allereerste plaats wil demonstreren door een reis te maken naar de Duitse bondskanselier. Ja, dat is onze eigentijdse Realpolitik. What's new?

Het grote verschil is natuurlijk de betrekkelijkheid van het hele verschijnsel Europa in het hedendaagse spel van de grote machten. Dat wil zeggen: betrekkelijk zolang de Europese landen blijven worstelen met een som die nog steeds niet overtuigend meer is dan het geheel der delen. De euro, die hiervan tien jaar geleden als pronkstuk ten tonele werd gevoerd, blijkt nu wel een heel erg groot voorschot te zijn geweest op het vermogen van de Europese landen om de basiscondities van hun economie en van hun politieke bestel effectief op elkaar af te stemmen.

Men zal zich afvragen wat Hollande met hulp van Merkel kan bewerkstelligen voor het herstellen van de Europese voorspoed dat niet ook zijn voorganger Sarkozy had kunnen bereiken. Het verlangen naar nieuwe groei in Europa is geen uitvinding van Hollande. Wat wrikt zijn de middelen, de voorzieningen en vooral de perspectieven. In geen van deze dimensies heeft Frankrijk veel (extra's) te bieden.

Ondertussen zaagt de Europese bevolking de stoelpoten weg onder de ene na de andere regering. Als bestaande afspraken daardoor al moeilijk nagekomen worden, welk nieuw pact willen wij dan sluiten? Ook nieuwe groei komt niet gratis. Wat nodig zal zijn is een gemeenschappelijke Europese politiek op het gebied van energie, grondstoffen, internationale handel en dergelijke; een Europese visie die uitstijgt boven het enkele cliche van de vrije markt. 

Een handicap voor Europa in de eerstkomende periode is dat ook de Amerikaanse regering voorlopig druk bezig zal zijn de eigen stoelpoten te behouden. We moeten het dus zelf oplossen. En als dit in Berlijn moet beginnen, is dat een acceptable Europese realiteit.

“Revolte in Europa, hoera!”

Het einde van ‘Merkozy’ 

De Amerikaanse econoom-columnist Paul Krugman kan zijn pret niet onderdrukken. Godzijdank, schrijft hij, hebben kiezers in Europa een dam opgeworpen tegen pure bezuiniging. En dat “is a good thing”.

Hij schrijft dit tegenover commentaren in de Britse Economist die de nieuw gekozen Franse president Hollande vorige week onomwonden “gevaarlijk” noemden. De kiezers in Europa zijn verstandiger dan zelfs de slimste koppen van een falend Europees financieel-economisch beleid, stelt Krugman.

De ene mogelijkheid, aldus Krugman, is wat de heersende Europese elite afschildert als een horrorscenario: het openbreken van de euro. Dit zou de nodige ruimte geven aan landen als Griekenland, Spanje en ook Ierland voor exportstimulering op basis van een meer realistische wisselkoers met andere Europese landen. De andere mogelijkheid, met hetzelfde doel, is versoepeling van de Europese rentepolitiek en meer flexibiliteit als het gaat om het risico van inflatie.

In beide scenario’s vallen de heilige huisjes van de huisjes van het huidige beleid, waarin (te) krampachtig wordt vastgehouden aan een eenheidsrecept voor alle eurolanden. Versoepeling daarvan zal in de eerste plaats ten goede moeten komen aan de zwakste landen,.aldus Krugman. Anders gezegd: aan een flinke herverdeling van de Europese welvaart valt niet te ontkomen. Hoe dan ook zal het beleid aanzienlijk meer dynamisch moeten worden. Dat is wat Krugman lijkt te zeggen. 

Zo bezien staan Hollande en al diegenen die concreet werk willen maken van economisch herstel in ons werelddeel wel voor een heel zware opgave. Rechtsom en linksom gapen diepe afgronden. 

Zie: Those revolting Europeans